Cho thuê nhà đất dôi dư tối đa 5 năm: Cơ chế mới khai thác tài sản công

Trước tình trạng hàng nghìn cơ sở nhà, đất công chưa được đưa vào khai thác sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, Bộ Tài chính đề xuất cơ chế cho thuê nhà đất dôi dư với thời hạn tối đa 5 năm trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục giao đất, cho thuê đất. Chính sách được kỳ vọng hạn chế lãng phí tài sản công, tạo thêm nguồn thu và đưa các cơ sở bỏ trống vào sử dụng tạm thời. Tuy nhiên, việc cho thuê vẫn phải tuân thủ điều kiện quản lý chặt chẽ và có thể chấm dứt trước hạn nếu Nhà nước triển khai kế hoạch sử dụng đất.

Cho thuê nhà đất dôi dư: Vì sao cần cơ chế khai thác tạm thời?

Sau quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, nhiều trụ sở, cơ sở nhà đất công không còn nhu cầu sử dụng như trước. Một bộ phận tài sản đã được giao cho các đơn vị quản lý nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý để chuyển sang mục đích sử dụng mới.

Theo số liệu Bộ Tài chính công bố, tính đến ngày 15/10/2026, cả nước còn 11.909 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý. Trong đó, 14 cơ sở chưa có phương án xử lý, còn 11.895 cơ sở đã có phương án nhưng chưa được đưa vào sử dụng.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ những vướng mắc trong quá trình hoàn thiện hồ sơ, bao gồm thủ tục quy hoạch, xác định mục đích sử dụng đất, đo đạc diện tích và xác định giá đất.

Thực trạng này khiến nhiều tài sản công dù đã có đơn vị tiếp nhận quản lý nhưng vẫn chưa thể khai thác. Một số cơ sở nằm tại vị trí thuận lợi, có giá trị thương mại và khả năng phục vụ các hoạt động kinh tế – xã hội, nhưng vẫn bị bỏ trống trong thời gian chờ hoàn thiện thủ tục.

Vì vậy, đề xuất cho thuê nhà đất dôi dư được đưa ra nhằm tạo cơ chế khai thác ngắn hạn, hạn chế tình trạng tài sản công xuống cấp và lãng phí nguồn lực trong giai đoạn chuyển tiếp.

Cho thuê nhà đất dôi dư tối đa 5 năm: Đối tượng nào được thực hiện?

Theo dự thảo Nghị quyết do Bộ Tài chính xây dựng, tổ chức phát triển quỹ đất được phép cho thuê nhà, đất dôi dư đã tiếp nhận từ ngày 1/3/2025 trong thời gian chưa hoàn tất thủ tục giao đất hoặc cho thuê đất.

Việc cho thuê phải xuất phát từ đề nghị của tổ chức phát triển quỹ đất và được Chủ tịch UBND cấp tỉnh đồng ý. Đơn vị này được thực hiện việc cho thuê theo cơ chế áp dụng đối với tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà tại địa phương.

Đáng chú ý, tổ chức phát triển quỹ đất không phải thực hiện thủ tục bổ sung nhiệm vụ quản lý, kinh doanh nhà để triển khai hoạt động cho thuê. Thời hạn thuê tối đa được đề xuất là 5 năm.

Đối với nhà, đất dôi dư do UBND cấp xã tiếp nhận, dự thảo cũng đưa ra cơ chế tương tự. Khi có nhu cầu khai thác ngắn hạn, Chủ tịch UBND cấp xã được giao đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực kinh tế trực thuộc thực hiện việc cho thuê.

Đơn vị được giao không phải làm thủ tục bổ sung nhiệm vụ quản lý, kinh doanh nhà và thời hạn cho thuê cũng không quá 5 năm.

Cơ chế này giúp tháo gỡ vướng mắc về chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị tiếp nhận tài sản, đồng thời tạo điều kiện đưa nhà đất công vào khai thác sớm hơn thay vì chờ hoàn tất toàn bộ thủ tục pháp lý.

Cho thuê nhà đất dôi dư: Vì sao hợp đồng có thể chấm dứt trước 5 năm?

Một điểm cần đặc biệt lưu ý là thời hạn tối đa 5 năm không đồng nghĩa bên thuê được quyền sử dụng tài sản liên tục trong toàn bộ khoảng thời gian này.

Theo dự thảo, nếu trong thời hạn thuê, Nhà nước thực hiện kế hoạch sử dụng đất đối với cơ sở nhà, đất đó, hợp đồng phải chấm dứt trước hạn và việc xử lý được thực hiện theo quy định tại Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP.

Điều này có nghĩa hoạt động cho thuê chỉ mang tính khai thác tạm thời, không làm thay đổi quyền quản lý và quyết định sử dụng tài sản của Nhà nước.

Về bản chất, cơ chế này nhằm cân bằng hai mục tiêu: hạn chế lãng phí tài sản công trong thời gian chờ thủ tục và bảo đảm Nhà nước có thể chủ động triển khai phương án sử dụng đất khi đủ điều kiện.

Đối với tổ chức, cá nhân có nhu cầu thuê, đây là yếu tố cần được tính toán trong phương án kinh doanh. Những hoạt động đòi hỏi thời gian hoàn vốn dài hoặc đầu tư lớn vào cải tạo cơ sở vật chất có thể đối mặt với rủi ro nếu hợp đồng phải kết thúc sớm.

Cho thuê nhà đất dôi dư: Cơ sở xã hội hóa được ưu tiên như thế nào?

Bên cạnh cơ chế khai thác chung, dự thảo còn làm rõ điều kiện ưu tiên thuê nhà đối với các cơ sở thực hiện xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và môi trường.

Để được xác định là đối tượng ưu tiên, cơ sở phải thuộc danh mục loại hình xã hội hóa do Thủ tướng Chính phủ ban hành, đồng thời đáp ứng các tiêu chí về quy mô, tiêu chuẩn theo quy định. Trường hợp chưa đáp ứng, cơ sở có thể đăng ký thực hiện các tiêu chí này sau khi được thuê.

Dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh mức tiền đặt trước. Nếu khoản tiền đặt trước theo cách tính thông thường thấp hơn tiền thuê nhà của 3 tháng theo đơn giá đã niêm yết và công khai, mức đặt trước sẽ được xác định bằng tiền thuê của 3 tháng. Đối với hợp đồng thuê từ 3 tháng trở xuống, tiền đặt trước tương ứng tổng tiền thuê của thời hạn đó.

Đặc biệt, cơ chế ưu tiên đi kèm trách nhiệm kiểm tra. Nếu cơ quan chức năng phát hiện bên thuê không đáp ứng điều kiện để được hưởng ưu đãi, đơn vị này phải hoàn trả khoản tiền thuê đã được miễn, giảm và nộp thêm khoản tương đương tiền chậm nộp theo quy định. Đồng thời, bên thuê không tiếp tục được hưởng chính sách ưu tiên trong thời gian còn lại của hợp đồng.

Quy định này nhằm hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách ưu đãi để tiếp cận tài sản công nhưng không thực hiện đúng mục đích xã hội hóa đã đăng ký.

Cho thuê nhà đất dôi dư: Tác động đến quản lý và khai thác tài sản công

Nếu được thông qua và triển khai hiệu quả, cơ chế cho thuê nhà đất dôi dư có thể tạo ra một số tác động tích cực.

Trước hết, tài sản công được đưa vào sử dụng thay vì tiếp tục bỏ trống, qua đó hạn chế xuống cấp và lãng phí. Các cơ sở có vị trí thuận lợi có thể được khai thác cho hoạt động kinh doanh, dịch vụ hoặc phục vụ những lĩnh vực xã hội hóa phù hợp.

Thứ hai, việc cho thuê có thể tạo thêm nguồn thu từ tài sản công, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách. Đồng thời, các tổ chức có nhu cầu mặt bằng có thêm cơ hội tiếp cận cơ sở vật chất sẵn có mà không phải chờ các thủ tục giao đất, cho thuê đất hoàn tất.

Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách phụ thuộc vào việc xác định giá thuê, công khai thông tin, lựa chọn đối tượng thuê và giám sát quá trình sử dụng tài sản. Nếu thiếu cơ chế kiểm soát, nguy cơ thất thoát tài sản công hoặc sử dụng sai mục đích vẫn có thể phát sinh.

Kết luận: Cho thuê nhà đất dôi dư là giải pháp khai thác tài sản trong giai đoạn chuyển tiếp

Đề xuất cho thuê nhà đất dôi dư tối đa 5 năm cho thấy định hướng chuyển từ quản lý tài sản công thụ động sang khai thác hiệu quả hơn trong thời gian chờ hoàn thiện thủ tục pháp lý.

Điểm đáng chú ý là cơ chế này cho phép tổ chức phát triển quỹ đất và đơn vị được UBND cấp xã giao nhiệm vụ chủ động khai thác tài sản, đồng thời vẫn bảo đảm quyền quyết định sử dụng đất của Nhà nước.

Tuy nhiên, thời hạn thuê có thể kết thúc sớm nếu Nhà nước triển khai kế hoạch sử dụng đất. Do đó, tính minh bạch trong lựa chọn bên thuê, xác định giá thuê và giám sát mục đích sử dụng sẽ quyết định hiệu quả thực tế của chính sách.

Trong thời gian tới, cần tiếp tục theo dõi quá trình hoàn thiện dự thảo và các quy định hướng dẫn để đánh giá khả năng đưa hàng nghìn cơ sở nhà, đất công đang bỏ trống vào khai thác, sử dụng hiệu quả hơn.

Hy vọng bài viết đã mang đến độc giả nhiều thông tin hữu ích. Mọi thắc mắc hoặc muốn nhận tư vấn đầu tư bất động sản sinh lời cao trực tiếp từ diễn giả Rich Nguyen, quý khách hàng vui lòng liên hệ: